Wat is karma? De drie vormen van karma uitgelegd

De drie vormen van karma kun je het beste zien als drie manieren waarop handelingen en hun gevolgen zich tot elkaar verhouden. Binnen verschillende Hindoeïstische scholen bestaan nuances, maar de klassieke uitleg is ongeveer deze:

1. Sanchita Karma – het opgebouwde karma

Sanchita betekent ongeveer “opgehoopt” of “verzameld”.

Dit verwijst naar het totale karmische “archief” van eerdere handelingen. Het gaat dus om de gevolgen van handelingen uit het verleden die nog niet allemaal tot uitwerking zijn gekomen.

Je kunt het vergelijken met een grote voorraad zaden: sommige zullen nooit ontkiemen, andere kunnen dat onder de juiste omstandigheden wel doen.

Kort gezegd: Sanchita = het totaal aan opgebouwd karma uit het verleden.

2. Prarabdha Karma – het karma dat nu tot uitwerking komt

Prarabdha betekent zoiets als “datgene wat begonnen is”.

Dit is het deel van het opgebouwde karma dat volgens deze leer al in werking is getreden en dus onderdeel is van je huidige leven.

Het wordt traditioneel verbonden met omstandigheden waarin je geboren wordt en bepaalde gebeurtenissen of ervaringen die je in dit leven tegenkomt.

Een belangrijk punt: Prarabdha betekent niet dat alles in je leven vastligt.

Het beschrijft vooral wat je op dit moment als gegeven tegenkomt. Hoe je ermee omgaat, welke keuzes je maakt en welke handelingen je verricht, blijven belangrijk.

Kort gezegd: Prarabdha = het deel van het verleden dat nu zijn gevolgen geeft.

Wilt u meer leren over karma?
Lees ook: Wat wij in het leven worden, heeft alles te maken met ons karma.

3. Kriyamana / Agami Karma – het karma dat je nu creëert

Dit is misschien wel de interessantste vorm als het gaat om vrije wil.

Kriyamana verwijst naar karma dat nu wordt verricht. Agami wordt vaak gebruikt voor karma dat uit je huidige handelingen voortvloeit en later resultaat kan geven.

Elke bewuste keuze, intentie en handeling kan dus nieuwe karmische gevolgen voortbrengen.

Bijvoorbeeld:

Je wordt door iemand onrechtvaardig behandeld.
Dat kan binnen deze leer onderdeel zijn van je Prarabdha.

Maar vervolgens heb je een keuze:

• je reageert vanuit woede en probeert de ander bewust schade toe te brengen;
• of je probeert bewust op een andere manier te reageren.

De omstandigheid kan dus als gegeven worden gezien, terwijl je reactie daarop nieuwe karma kan voortbrengen.

Kort gezegd: Kriyamana/Agami = het karma dat door je huidige keuzes en handelingen ontstaat.

De drie samen

Een eenvoudige voorstelling:

Sanchita
→ alles wat uit het verleden is opgebouwd

⬇️ een deel daarvan

Prarabdha
→ komt in het huidige leven tot uitwerking

⬇️ terwijl je leeft en handelt

Kriyamana / Agami
→ je huidige keuzes creëren nieuwe gevolgen

Daarom is karma binnen deze filosofische traditie niet simpelweg “voorbestemming”.

Er is een spanningsveld tussen wat je als gevolg van het verleden aantreft en hoe je daar in het heden mee omgaat. Juist daar krijgt het begrip vrije wil een belangrijke plaats.

Een bekende metafoor is: Je kunt niet altijd bepalen welke kaarten je krijgt, maar wel hoe je ermee speelt.